W odcinku 71 podcastu omawiam najważniejsze elementy nowego projektu ustawy. Z odcinka dowiesz się między innymi:
-> Ile poziomów zabezpieczenia kardiologicznego przewiduje projekt ustawy?
-> W jakich obszarach prowadzona będzie ocena poziomu jakości opieki kardiologicznej?
-> Do czego uprawnia karta e – KOK?
4 marca Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o krajowej sieci kardiologicznej. Sieć ma się opierać na trzech filarach: ośrodkach kardiologicznych zakwalifikowanych na jeden z trzech poziomów zabezpieczenia (OK1, OK2, OK3), ośrodkach współpracujących spoza sieci oraz ośrodku koordynującym, którym ma być Narodowy Instytut Kardiologii. Kwalifikacji będzie dokonywał Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), a pacjenci objęci siecią otrzymają kartę ECOC – kartę opieki kardiologicznej wzorowaną na rozwiązaniu znanym z sieci onkologicznej. Projekt trafia teraz do prac parlamentarnych.
Najważniejsze wnioski
- Podstawową jednostką sieci są ośrodki kardiologiczne – podmioty lecznicze zakwalifikowane na jeden z trzech poziomów zabezpieczenia opieki kardiologicznej: OK1, OK2 lub OK3.
- Kryteria kwalifikacyjne odnoszą się do zakładu leczniczego, a nie do całego podmiotu leczniczego. To rozróżnienie ma realne konsekwencje praktyczne, bo jeden podmiot leczniczy może mieć kilka zakładów leczniczych.
- Artykuł 9 projektu, dotyczący ośrodków OK3, nie zawiera słowa „łącznie” – w ocenie autora to niedopatrzenie sprzeczne z intencją ustawodawcy wynikającą z uzasadnienia, które powinno zostać poprawione w Parlamencie.
- Kwalifikacji dokonuje Prezes NFZ, który może też przyznać wyróżniającym się ośrodkom status centrum doskonałości kardiologicznej (CDK). Od niezakwalifikowania przysługuje protest, a następnie odwołanie do Ministra Zdrowia.
- Ocena jakości opieki kardiologicznej będzie prowadzona co dwa lata w dwóch obszarach: klinicznym i zarządczym.
- Ustawa ma wejść w życie 14 dni od ogłoszenia, ale ośrodki OK2 i OK3 dostaną 36-miesięczne vacatio legis na dostosowanie struktury.
Kto tworzy krajową sieć kardiologiczną?
W założeniu ustawodawcy sieć składa się z trzech głównych rodzajów podmiotów: ośrodków kardiologicznych trzech poziomów, ośrodków współpracujących oraz ośrodka koordynującego.
Podstawową jednostką są ośrodki kardiologiczne. Zgodnie z treścią projektu to podmioty lecznicze, które zostały zakwalifikowane na jeden z trzech poziomów zabezpieczenia opieki kardiologicznej. Od razu nasuwa się tu skojarzenie z siecią podstawowego zabezpieczenia – i rzeczywiście, pewne podobieństwa istnieją.
W uzasadnieniu do ustawy i w dokumentach towarzyszących projektowi ustawodawca posługuje się skrótami OK1, OK2 i OK3. Chodzi oczywiście o ośrodki kardiologiczne poziomu pierwszego, drugiego i trzeciego.
Podstawowym celem całej konstrukcji jest koordynacja tych ośrodków, wzajemne konsultacje oraz konsultacje z ośrodkami współpracującymi. Koordynacja, konsultacje i zapewnienie współpracy to jeden z podstawowych elementów skuteczności systemu.
Jakie podmioty lecznicze mogą być ośrodkiem kardiologicznym?
Ośrodkiem kardiologicznym może być podmiot leczniczy, który wykonuje działalność leczniczą w rodzaju ambulatoryjne świadczenia albo stacjonarne i całodobowe świadczenia szpitalne – czyli jedno z dwóch – i dodatkowo spełnia kryteria warunkujące przynależność do sieci.
I tu jest bardzo ciekawe rozwiązanie wynikające z przepisów: kryteria warunkujące odnoszą się do zakładu leczniczego. Pamiętajmy, że zakład leczniczy to nie to samo, co podmiot leczniczy. Podmiot leczniczy może mieć kilka zakładów leczniczych, a zatem kryteria warunkujące przynależność takiego podmiotu dotyczą konkretnego zakładu leczniczego i danego poziomu zabezpieczenia opieki kardiologicznej w ramach sieci.
Ośrodki OK2 i OK3 mają dodatkowo wyznaczyć koordynatora opieki kardiologicznej i zapewnić ciągłość opieki kardiologicznej. Wcześniejsze, ogólne wymogi dotyczą OK1 – w przypadku poziomu drugiego i trzeciego są one uzupełnione właśnie o koordynatora i ciągłość opieki.
Jakie warunki musi spełnić ośrodek kardiologiczny poziomu pierwszego (OK1)?
Do poziomu pierwszego zaliczone zostaną ośrodki kardiologiczne udzielające świadczeń obejmujących opiekę kardiologiczną w rodzaju ambulatoryjnych świadczeń albo stacjonarnych, całodobowych świadczeń zdrowotnych szpitalnych.
Innymi słowy, to warunek podstawowy przekłada się w założeniu ustawodawcy wprost na ośrodki OK1.
Jakie warunki musi spełnić ośrodek kardiologiczny poziomu drugiego (OK2)?
Ośrodek OK2 musi realizować świadczenia obejmujące opiekę kardiologiczną łącznie w trzech komórkach: poradni kardiologicznej, oddziale o profilu kardiologicznym oraz izbie przyjęć lub SOR. Te warunki muszą być spełnione łącznie.
Dodatkowo ośrodek OK2 będzie udzielał albo zapewniał świadczenia w kolejnych komórkach organizacyjnych: pracowni hemodynamiki lub pracowni radiologii zabiegowej, oddziale rehabilitacji kardiologicznej oraz zakładzie dziennym albo w ośrodku lub oddziale dziennym rehabilitacji leczniczej.
Słowo „zapewnia” jest tu kluczowe. Nie oznacza to, że ośrodek musi takie komórki organizacyjne posiadać u siebie – musi je zapewnić w ramach dostępu koordynowanego. To właśnie ten element koordynacyjny, na którym opiera się cała konstrukcja sieci.
Jakie warunki musi spełnić ośrodek kardiologiczny poziomu trzeciego (OK3)?
Ośrodki OK3 mają najbardziej rozbudowane warunki wejścia. Zgodnie z artykułem 9 projektu ustawy taki ośrodek musi posiadać: poradnię kardiologiczną, oddział o profilu kardiologicznym, oddział o profilu kardiochirurgicznym, oddział o profilu anestezjologia i intensywna terapia oraz izbę przyjęć lub SOR.
Dodatkowo ośrodki trzeciego poziomu będą miały obowiązek udzielania świadczeń opieki zdrowotnej obejmujących opiekę kardiologiczną w ramach co najmniej jednego z trzech profili: chorób wewnętrznych, chirurgii naczyniowej lub neurologii.
Na poziomie trzecim wraca też element koordynowanego dostępu. Ośrodek OK3 udziela świadczeń albo zapewnia koordynowany dostęp do komórek organizacyjnych obejmujących pracownię hemodynamiki i pracownię radiologii zabiegowej, pracownię elektrofizjologii, oddział rehabilitacji kardiologicznej oraz zakład, ośrodek lub oddział dzienny rehabilitacji kardiologicznej.
Dlaczego artykuł 9 projektu wymaga poprawki?
W artykule 9 nie ma użytego słowa „łącznie”. W mojej ocenie jest to zupełny przypadek, który – mam nadzieję – zostanie wyeliminowany na etapie prac parlamentarnych.
Dlaczego? Bo patrząc na uzasadnienie do projektu, intencją ustawodawcy było wprowadzenie konieczności łącznego spełnienia tych warunków i posiadania wskazanych komórek organizacyjnych. Co wydaje się jak najbardziej logiczne.
Jest jeszcze drugi argument. Ustawodawca przewiduje dla ośrodków OK2 i OK3 36-miesięczne vacatio legis na wejście w życie tych przepisów. To najzwyczajniej w świecie trzy lata, w trakcie których podmioty lecznicze mające w założeniu uzyskać status poziomu drugiego i trzeciego muszą dostosować swoją strukturę do wymogów wynikających z przepisów. Skoro dotyczy to poziomu drugiego, to w sposób oczywisty musi dotyczyć również poziomu trzeciego.
Mam zatem głębokie przekonanie, że to po prostu niedopatrzenie. Niedopatrzenie poważne, które na pewno powinno zostać wyeliminowane – bo na ten moment przepis nie odzwierciedla intencji ustawodawcy.
Czym jest ośrodek koordynujący, a czym ośrodki współpracujące?
Ośrodkiem koordynującym całość działania sieci ma być Narodowy Instytut Kardiologii im. Stefana Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy. Przynajmniej na ten moment to właśnie ten Instytut będzie pełnił rolę ośrodka koordynującego.
Ośrodki współpracujące to z kolei ośrodki, które nie należą ściśle do sieci kardiologicznej – nie mają statusu ośrodka kardiologicznego ani przydzielonego poziomu zabezpieczenia. Ich zadanie polega na udzielaniu wsparcia poszczególnym podmiotom tworzącym sieć.
Zgodnie z założeniem ustawodawcy ośrodki współpracujące to podmioty, które posiadają zawartą z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) umowę na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach leczenia szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), rehabilitacji leczniczej lub opieki długoterminowej. Ich podstawowe zadanie to współpraca, wsparcie i koordynacja działań.
Kto kwalifikuje podmioty lecznicze do sieci kardiologicznej?
Kwalifikacji będzie dokonywał Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), w oparciu o odpowiednie warunki określone w ustawie i w rozporządzeniach wykonawczych.
Prezes NFZ może dodatkowo przyznać ośrodkom o wysokim potencjale diagnostyczno-terapeutycznym – czyli po prostu ośrodkom wyróżniającym się – status centrum doskonałości kardiologicznej (CDK). Weryfikuje też okresowo spełnianie przez ośrodki kryteriów warunkujących przynależność do sieci oraz ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) na stronie internetowej wykaz ośrodków kardiologicznych.
Warto odnotować jeszcze jedno: projekty stosownych rozporządzeń wykonawczych zostały opracowane i przyjęte wraz z ustawą. Do Parlamentu trafi zatem – przynajmniej w założeniu rządu – cały pakiet: zarówno ustawa, jak i rozporządzenia. Wydaje się więc, że nie będzie tu niepotrzebnych opóźnień związanych z koniecznością dopiero opracowywania projektów rozporządzeń.
Co zrobić, gdy podmiot nie zostanie zakwalifikowany do sieci?
Podmiotowi leczniczemu przysługuje protest, który należy złożyć w ciągu 14 dni od dnia, w którym wykaz ośrodków kardiologicznych stał się obowiązujący. Dotyczy to zarówno niezakwalifikowania, jak i zakwalifikowania błędnego.
Protest rozpatruje Prezes NFZ w ciągu 21 dni od jego otrzymania. Od decyzji Prezesa Funduszu podmiotowi leczniczemu przysługuje odwołanie do Ministra Zdrowia. Ścieżka wygląda więc bardzo podobnie jak w przypadku innych aktów prawnych: protest, decyzja Prezesa, odwołanie do Ministra Zdrowia.
Projekt przewiduje również kwalifikację warunkową. Podmiot leczniczy, który w zakresie danego zakładu leczniczego – podkreślam to po raz kolejny – nie znajduje się w wykazie, będzie mógł złożyć wniosek o kwalifikację warunkową do sieci.
W jakich obszarach będzie oceniana jakość opieki kardiologicznej?
Ocena poziomu jakości opieki kardiologicznej ma być przeprowadzana co dwa lata w dwóch obszarach: klinicznym i zarządczym. To rozwiązanie znamy już między innymi z przepisów ustawy o jakości.
Obszar kliniczny będzie wyczerpywany przez takie czynniki jak:
- efekt leczenia,
- powtórne hospitalizacje z tej samej przyczyny,
- śmiertelność po zabiegach i w trakcie hospitalizacji w okresie 30 dni, 90 dni oraz roku od ich zakończenia,
- struktura procedur medycznych wykonywanych w określonych przypadkach,
- doświadczenie w wykonywaniu określonych świadczeń.
Obszar zarządczy będzie wyznaczany przez:
- koordynację opieki kardiologicznej,
- ciągłość opieki,
- realizację opieki zgodnie z kluczowymi zaleceniami,
- długość hospitalizacji,
- strukturę realizowanych świadczeń,
- stopień wykorzystania zasobów będących w dyspozycji ośrodka,
- posiadanie akredytacji albo innego certyfikatu lub świadectwa potwierdzającego jakość, wydanego przez niezależną jednostkę akredytowaną.
Element jakościowy ma w tym projekcie bardzo duże znaczenie – i to dobrze. Sam fakt monitorowania jakości, dokonywanego co do zasady zgodnie z założeniem projektu przez Fundusz, jest zdecydowanie właściwym kierunkiem. Jest to potrzebne i tutaj mam pełną zgodę co do przyjętego rozwiązania.
Czym jest Krajowa Rada Kardiologiczna?
Krajowa Rada Kardiologiczna to organ opiniodawczo-doradczy przy Ministrze Zdrowia i Prezesie NFZ w zakresie kwestii związanych z siecią kardiologiczną.
Patrząc na przepisy, Rada ma składać się z 13 członków. Ośmiu z nich to specjaliści w różnych dziedzinach medycyny – takich jak kardiochirurgia, kardiologia, kardiologia dziecięca czy kardiologia i choroby wewnętrzne.
Pozostała piątka to przedstawiciele różnych podmiotów i organów publicznych: przedstawiciel Ministra Zdrowia, przedstawiciel ośrodka koordynującego (czyli wspomnianego Instytutu), przedstawiciel NFZ, przedstawiciel Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) oraz przedstawiciel Rzecznika Praw Pacjenta (RPP).
Jak będą rozliczane świadczenia w ramach sieci kardiologicznej?
Świadczenia realizowane w ramach krajowej sieci kardiologicznej mają być rozliczane w ramach zawartych umów dotyczących systemu podstawowego zabezpieczenia, czyli podstawowej sieci szpitali.
Alternatywnie w grę wchodzi udzielanie świadczeń kardiologicznych w zakresie leczenia szpitalnego, ale objętych finansowaniem poza umowami zawartymi w ramach systemu podstawowego. Chodzi tu również o umowy dotyczące diagnostyki kardiologicznej w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) oraz rehabilitacji kardiologicznej.
Do czego uprawnia karta ECOC?
Karta ECOC, czyli karta opieki kardiologicznej, będzie przysługiwała każdemu pacjentowi, któremu w ramach sieci kardiologicznej udzielane są świadczenia. To rozwiązanie w sposób oczywisty wzorowane na podobnej karcie funkcjonującej w ramach sieci onkologicznej.
Projekt przewiduje tu istotne zabezpieczenie w przepisach przejściowych. Pacjenci, którzy od dnia wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2028 roku nie otrzymają karty ECOC, będą uprawnieni do opieki kardiologicznej w ramach sieci na podstawie skierowań. To przepis, który ma w założeniu zabezpieczyć sytuację, w której do 1 stycznia 2028 roku nie wszyscy pacjenci będą kartami ECOC dysponowali.
Kiedy przepisy o krajowej sieci kardiologicznej wejdą w życie?
Ustawa w założeniu ustawodawcy ma wejść w życie 14 dni od ogłoszenia, z wyjątkami. Najważniejszym z nich jest 36-miesięczny okres na dostosowanie się do wymogów poziomów OK2 i OK3.
Osobny termin przewidziano dla koordynatorów opieki kardiologicznej. To element wymagający organizacji i znalezienia odpowiednich osób, więc ustawodawca daje na to 6 miesięcy od ogłoszenia pierwszego wykazu – w tym wypadku chodzi przede wszystkim o wykaz ośrodków kardiologicznych drugiego i trzeciego poziomu.
FAQ
Ile poziomów zabezpieczenia kardiologicznego przewiduje projekt ustawy? Trzy: OK1, OK2 i OK3, czyli ośrodki kardiologiczne poziomu pierwszego, drugiego i trzeciego. Warunki wejścia na każdy kolejny poziom są coraz wyższe.
Czy kryteria kwalifikacyjne dotyczą całego podmiotu leczniczego? Nie. Kryteria warunkujące przynależność do sieci odnoszą się do konkretnego zakładu leczniczego. Ponieważ jeden podmiot leczniczy może mieć kilka zakładów leczniczych, to rozróżnienie ma istotne znaczenie praktyczne.
Czy ośrodek OK2 lub OK3 musi mieć wszystkie wymagane komórki organizacyjne u siebie? Nie w każdym przypadku. W odniesieniu do części komórek organizacyjnych ustawa posługuje się formułą „udziela albo zapewnia” – ośrodek może zapewnić do nich koordynowany dostęp, niekoniecznie posiadając je we własnej strukturze.
Kto kwalifikuje podmioty lecznicze do krajowej sieci kardiologicznej? Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia. On też okresowo weryfikuje spełnianie kryteriów i ogłasza wykaz ośrodków kardiologicznych w Biuletynie Informacji Publicznej.
Jak odwołać się od niezakwalifikowania do sieci? Podmiot leczniczy ma 14 dni od dnia, w którym wykaz stał się obowiązujący, na złożenie protestu. Prezes NFZ rozpatruje go w ciągu 21 dni, a od jego decyzji przysługuje odwołanie do Ministra Zdrowia.
Czym jest centrum doskonałości kardiologicznej (CDK)? To status, który Prezes NFZ może przyznać ośrodkom o wysokim potencjale diagnostyczno-terapeutycznym, czyli ośrodkom wyróżniającym się.
Co się stanie, jeśli pacjent nie otrzyma karty ECOC? Pacjenci, którzy od dnia wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2028 roku nie otrzymają karty ECOC, będą uprawnieni do opieki kardiologicznej w ramach sieci na podstawie skierowań.
Czy projekty rozporządzeń wykonawczych są już gotowe? Tak. Zostały opracowane i przyjęte wraz z ustawą, więc do Parlamentu ma trafić cały pakiet – zarówno ustawa, jak i rozporządzenia.
Podsumowanie
Krajowa sieć kardiologiczna to element ochrony zdrowia podobnie ważny jak krajowa sieć onkologiczna, a plan związany z jej powstaniem powstał kilka ładnych lat wstecz. Można się więc rzeczywiście cieszyć, że wreszcie mamy projekt ustawy.
Konstrukcja jest czytelna: trzy poziomy ośrodków kardiologicznych, ośrodki współpracujące, ośrodek koordynujący, kwalifikacja przez Prezesa NFZ, cykliczna ocena jakości i karta ECOC po stronie pacjenta. Do poprawienia pozostaje przede wszystkim artykuł 9 – przepis o ośrodkach OK3, który na ten moment nie odzwierciedla intencji ustawodawcy.
Teraz czekamy na rozwój wypadków i na pracę w Parlamencie. Bardzo dużo mówi się dziś o reformie szpitalnictwa, ale obok dzieje się jeszcze kilka niezmiernie istotnych rzeczy – a krajowa sieć kardiologiczna jest jedną z nich. Do tematu na pewno jeszcze wrócimy.
Całości posłuchasz w 71. odcinku podcastu „Recepta na przepis”.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.