-> Jakie istotne zmiany weszły w życie w ochronie zdrowia w roku 2022?
-> Jakie regulacje prawne udało się wprowadzić, a jakie są cały czas wyłącznie projektem?
-> Czego możemy się spodziewać w branży medycznej w roku 2023?
Między innymi o tym w dzisiejszym odcinku.
Rok 2023 zapowiada się w ochronie zdrowia jako czas rozstrzygnięć w kilku kluczowych sprawach: ustawie o jakości, sygnalistach, kodeksach RODO, nowych zawodach medycznych i przepisach work-life balance. Część projektów z 2022 r. wciąż czeka na finał (ustawa o jakości, ustawa o 17 nowych zawodach medycznych, polska ustawa o sygnalistach), inne już weszły w życie (ustawa o medycynie laboratoryjnej, ustawa o zawodzie ratownika medycznego). Największym praktycznym wyzwaniem dla placówek medycznych będzie przygotowanie procedur dla sygnalistów – do 17 grudnia 2023 r. muszą je wdrożyć podmioty zatrudniające powyżej 49 osób.
Najważniejsze wnioski
- Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej wciąż jest projektem – była kilkukrotnie przesuwana i, w ocenie autora, pozostaje niepełna.
- Konstytucja dla szpitali (projekt modernizacji szpitali) w 2022 r. de facto upadła; resort wycofał się z projektu, a nowy dopiero powstaje.
- Kodeksy postępowania RODO w ochronie zdrowia wchodzą w fazę wdrażania – zatwierdzono tzw. mały kodeks, trwa oczekiwanie na duży kodeks Polskiej Federacji Szpitali.
- Do 17 grudnia 2023 r. procedury dla sygnalistów muszą wdrożyć podmioty zatrudniające powyżej 49 osób, mimo braku finalnej polskiej ustawy.
- Już obowiązują ustawa o medycynie laboratoryjnej (od 10 grudnia 2022 r.) oraz ustawa o zawodzie ratownika medycznego (podpisana 13 grudnia 2022 r.).
- W 2023 r. w praktyce mają zostać wdrożone polskie przepisy realizujące unijną dyrektywę work-life balance.
Co dalej z ustawą o jakości w opiece zdrowotnej?
Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej wciąż pozostaje projektem, który był już kilkukrotnie przesuwany – jest nadzieja, że w 2023 r. wreszcie wejdzie w życie. To zagadnienie było w podcaście omawiane wielokrotnie, zarówno teoretycznie, jak i bardzo praktycznie, z udziałem gościa.
W ocenie autora projekt jest niepełny: są w nim rzeczy niedopracowane, a wielu kwestii w ogóle nie poruszono. To poniekąd forma „wyważania otwartych drzwi” – część rozwiązań już funkcjonuje w opiece zdrowotnej. Szczególnie polecany jest tu odcinek 38, w którym Paweł Paczkowski rozkłada projekt na części pierwsze i pokazuje, co już działa. Mimo krytycznych uwag jest nadzieja, że wersja ostateczna tego ważnego, sztandarowego projektu będzie lepsza.
Czy powróci „konstytucja dla szpitali”?
Projekt modernizacji szpitali, czyli tzw. konstytucja dla szpitali, w 2022 r. de facto upadł – ministerstwo się z niego wycofało, a teraz powstaje nowy. Pierwotny projekt ustawy pojawił się na przełomie roku, właściwie w ostatni lub przedostatni dzień 2021 r.
Najważniejsze uregulowania tego projektu omówiono w odcinku 17. Zapowiadano wtedy również gościa, ale wiele się zmieniło – pod koniec lutego wybuchła wojna w Ukrainie, co znacząco wpłynęło na kształt podcastu. Gdy można było wrócić do tematu, okazało się, że projekt upadł. Nowy projekt ponoć już kuluarowo istnieje, ale nie został jeszcze przeanalizowany. To – podobnie jak jakość – zagadnienie niezwykle istotne, do którego podcast będzie wracał.
Kiedy placówki medyczne wdrożą kodeksy RODO w ochronie zdrowia?
Rok 2023 ma być rokiem aktywnego wdrażania kodeksów postępowania w zakresie ochrony danych osobowych w placówkach medycznych. W momencie przygotowywania odcinka zatwierdzony był już oficjalnie tzw. mały kodeks.
Trwało oczekiwanie na zatwierdzenie dużego kodeksu, przygotowywanego pod egidą Polskiej Federacji Szpitali. Zaletami wdrażania kodeksów – i to nie tylko w dużych, ale również mniejszych podmiotach leczniczych – zajmował się odcinek 34, w którym goście, specjaliści w tej dziedzinie, przedstawiają największe korzyści z faktycznego stosowania kodeksów.
Co z ustawą o 17 nowych zawodach medycznych?
Projekt ustawy o 17 nowych zawodach medycznych wciąż nie trafił do parlamentu, choć miał to zrobić już w maju. Projekt, jak każdy, ma swoje wady i zalety.
Zagadnienie to omówiono w odcinku 32. W 2023 r. temat na pewno powróci – w oczekiwaniu na ostateczną, uchwaloną wersję ustawy.
Sygnaliści – dlaczego 2023 to „ostatni dzwonek”?
Polska ustawa o sygnalistach wciąż jest tylko projektem – i to już bodaj czwartą jego wersją – mimo że przepisy powinny obowiązywać znacznie wcześniej. Obowiązek wdrożenia procedur dla sygnalistów dla określonej grupy podmiotów istniał już od 17 grudnia 2021 r.
Wobec braku finalnej ustawy placówki medyczne działają bardzo różnie – wdrażają procedury w oparciu o przepisy dyrektywy oraz własne wyczucie i wsparcie specjalistów. To wsparcie bywa jednak ograniczone, bo wciąż brakuje polskich regulacji, a projekt nieustannie się zmienia. Temat omawiano z gościem m.in. w odcinku 25 (przy okazji tzw. kwietniowej wersji projektu) oraz w odcinku 15.
Dlaczego to ostatni dzwonek? Ponieważ do 17 grudnia 2023 r. procedury zgłoszeń sygnalistów muszą zostać przygotowane w kolejnej grupie podmiotów – zatrudniających powyżej 49 osób. To bardzo szeroka grupa, więc do zmian trzeba się intensywnie przygotowywać.
Jak wojna w Ukrainie wpłynęła na branżę ochrony zdrowia?
Napaść Rosji na Ukrainę i wojna wpłynęły na ochronę zdrowia dwutorowo – od strony pracowniczej i pacjenckiej. Temat najmocniej wybrzmiewał w podcaście w marcu.
Od strony pracowniczej w Polsce pojawiła się duża grupa ukraińskich medyków i pielęgniarek, ale też osób, które mogą pracować na stanowiskach gospodarczych czy pomocniczych. Do systemu trafiła również bardzo duża liczba pacjentów z Ukrainy.
Przygotowana stosunkowo szybko ustawa miała mieć charakter tymczasowy i regulować określone kwestie przy założeniu zakończenia działań wojennych – te jednak nadal trwają. Początki obowiązywania przepisów (marzec, kwiecień) były czasem wielu znaków zapytania, bo regulacje nie precyzowały wielu rzeczy. Sytuacja wygląda już nieco inaczej: pacjenci ukraińscy zostali de facto włączeni w polski system finansowany ze środków publicznych i – głównie dzięki numerom PESEL – są już obsługiwani sprawniej. Temat pozostaje pod obserwacją, m.in. pod kątem przedłużania obowiązywania obecnych regulacji.
Polski Ład – co zmienił dla branży medycznej?
Polski Ład, mimo że część osób już o nim zapomniała, nadal oddziałuje na branżę – zwłaszcza w wersji „2.0”. Zmiany te prezentowano w odcinku 31.
Skutki Polskiego Ładu 2.0 dotyczyły przede wszystkim uczestników branży – pracowników i zleceniobiorców (nie tylko lekarzy, ale wszystkich osób w niej pracujących) – a w mniejszym stopniu samych podmiotów leczniczych. To temat dynamiczny; warto obserwować, czy w 2023 r. – roku wyborczym – pojawią się kolejne zmiany.
Co jeszcze w 2023 roku?
Poza projektami w toku, w 2023 r. w centrum uwagi znajdą się także ustawy, które już weszły w życie, oraz wdrożenie przepisów work-life balance. Oto najważniejsze z nich.
Ustawa o medycynie laboratoryjnej
Ustawa o medycynie laboratoryjnej weszła w życie 10 grudnia 2022 r. i zastąpiła obowiązującą ponad 20 lat ustawę o diagnostyce laboratoryjnej. Nowe przepisy podzieliły środowisko – jedni je krytykują, inni doceniają, że w ogóle pojawiło się coś nowego, bo poprzednia ustawa nie nadawała się już nawet do nowelizacji. Decyzją twórców podcastu przepisom dano czas, by „pofunkcjonowały”, a rozmowa o nich nastąpi później – stąd prośba do przedstawicieli zawodu o cierpliwość.
Ustawa o zawodzie ratownika medycznego
Ustawę o zawodzie ratownika medycznego prezydent podpisał 13 grudnia 2022 r. To bardzo ważny i różnie oceniany akt, niezmiernie istotny dla środowiska. Podcast, który stara się mówić szeroko o zawodach medycznych, planuje poświęcić mu uwagę w 2023 r.
Dyrektywa work-life balance
W 2023 r. w praktyce mają zostać wdrożone polskie przepisy realizujące unijną dyrektywę work-life balance. Podcast zapowiada omówienie tych regulacji, aby wyjaśnić, jak w założeniu ustawodawcy mają funkcjonować.
FAQ
Jakie były najważniejsze tematy prawa ochrony zdrowia w 2022 roku? Przede wszystkim: jakość (projekt ustawy o jakości), konstytucja dla szpitali, kodeksy RODO, 17 nowych zawodów medycznych, sygnaliści, wojna w Ukrainie oraz Polski Ład.
Czy ustawa o jakości w opiece zdrowotnej już obowiązuje? Nie. W chwili nagrania odcinka pozostawała projektem, kilkukrotnie przesuwanym; jest nadzieja, że wejdzie w życie w 2023 r.
Co stało się z konstytucją dla szpitali? Projekt modernizacji szpitali de facto upadł – ministerstwo się z niego wycofało. Powstaje nowy projekt, który nie został jeszcze przeanalizowany.
Do kiedy trzeba wdrożyć procedury dla sygnalistów? Do 17 grudnia 2023 r. procedury zgłoszeń muszą przygotować podmioty zatrudniające powyżej 49 osób. Wcześniejszy obowiązek (od 17 grudnia 2021 r.) dotyczył innej grupy podmiotów.
Kiedy weszła w życie ustawa o medycynie laboratoryjnej? 10 grudnia 2022 r. Zastąpiła obowiązującą ponad 20 lat ustawę o diagnostyce laboratoryjnej.
Kiedy podpisano ustawę o zawodzie ratownika medycznego? Prezydent podpisał ją 13 grudnia 2022 r.
Czego dotyczy dyrektywa work-life balance w kontekście 2023 roku? W 2023 r. w praktyce mają zostać wdrożone polskie przepisy realizujące tę unijną dyrektywę, dotyczącą równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.
Czy Polski Ład nadal ma znaczenie dla branży medycznej? Tak. W wersji „2.0” wpływał głównie na pracowników i zleceniobiorców w branży, mniej na same podmioty lecznicze; w roku wyborczym możliwe są dalsze zmiany.
Podsumowanie
Rok 2022 w ochronie zdrowia upłynął pod znakiem kilku sztandarowych, lecz niedokończonych projektów – od ustawy o jakości, przez konstytucję dla szpitali, po polską ustawę o sygnalistach – a jego bieg mocno zmieniła wojna w Ukrainie. Rok 2023 ma przynieść rozstrzygnięcia i etap praktycznego wdrażania: kodeksów RODO, przepisów work-life balance oraz procedur dla sygnalistów (termin 17 grudnia 2023 r.). Weszły już w życie ustawa o medycynie laboratoryjnej i ustawa o zawodzie ratownika medycznego, które również będą tematem kolejnych rozmów.
Całe podsumowanie roku i zapowiedzi na przyszłość znajdziesz w 40. odcinku podcastu „Recepta na przepis”, a w kolejnym, 41. odcinku – rozmowę o odpowiedzialności zawodowej lekarzy.